Hahn in Europa | BNR

[In English] The European Commissioner for Enlargement Marta Kos tells BNR that Montenegro, Albania and Iceland could enter the EU by 2030. 'But I could also say potentially four, because Moldova is moving really fast. They are doing a great progress and I love to tell that they are the best students in class'. Stefan de Vries and Geert Jan Hahn spoke for nearly an hour to the EU's enlargement chief in the Berlaymont building in Brussels. They touched upon a variery of issues regarding enlargement. An edited version of this interview was discussed in Make Europe Great Again, the well listened-to podcast (in Dutch) on European affairs. Make Europe Great Again was nominated for best podcast at the 2025 edition of the Dutch Podcast Awards, in the category 'best daily podcast'.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Minister voor handel en ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma is in Polen voor een tweedaagse wederopbouwconferentie voor Oekraïne. Terwijl het kwik in Europa op sommige plekken boven de veertig graden uitkomt, bereidt Oekraïne zich alweer voor op een nieuwe winter, waarin de energie-infrastructuur door Rusland mogelijk weer hevig onder vuur wordt genomen. Nederland is een welkome hulpverlener, met onder meer afgedankt materiaal uit Groningen. Ook praten we over de adoptie van de stad Cherson en de volgende edities van de jaarlijkse wederopbouwconferenties voor Oekraïne. Ook spreekt Geert Jan met Sjoerdsma over de hulp die Nederland naar Venezuela stuurt, na de aardbevingen ten westen van de hoofdstad Caracas. Hier lees je meer over de toegezegde steun van Nederland aan Oekraïne.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een gesprek met Geoffrey van Leeuwen, stafchef van het kabinet van NAVO Secretaris-Generaal Mark Rutte. Deze week reizen ze af naar Washington DC, voor een onderhoud met de Amerikaanse president Donald Trump. In de marge van het Oekraïne-evenement 'LifeLine Ukraine Unbreakability Forum' sprak Geert Jan met Van Leeuwen, over dat bezoek, de aankomende NAVO-top in Turkije en de huidige uitgangspositie voor Oekraïne in de oorlog met Rusland. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oud-minister van buitenlandse zaken Caspar Veldkamp is in Brussel. Veldkamp wordt klaargestoomd voor zijn nieuwe functie als ambassadeur van de Europese Unie in China. Zijn trainingen vinden plaats in een bijzondere week, want juist nu is er een Europese Top waarbij de impact van China op de Europese economie wordt besproken én mogelijk ook wordt opgevolgd met maatregelen. Geert Jan ging ontbijten met Veldkamp bij Place du Luxembourg en sprak over hoe de EU met China zou kunnen omgaan.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa moet volle bak inzetten op maximale economische groei, om de concurrentiestrijd met Amerika en China aan te kunnen gaan. En: Europeanen zitten wat dat betreft veel te veel op hun spaargeld. En áls er belegd wordt, dan gaat het geld veel te snel naar Amerika. Dat zegt de Andrzej Domanski, de Poolse minister van Financiën, in gesprek met Geert Jan. En mind you, Polen is momenteel van alle grote economieën van Europa veruit de snelst groeiende. Een belangrijke oproep van de Poolse Eelco Heinen in aanloop naar de Europese top morgen in Brussel, want de economische staat van Europa staat volle bak op de agenda. Op vrijdag is de hele dag ingeruimd voor de meerjarenbegroting. Maar twee andere grote thema's zijn concurrentiekracht én hoe om te gaan met China. En in beide gevallen is het antwoord mogelijk de rapporten van de Italiaanse oud-premiers Mario Draghi en Enrico Letta - over hoe je de Unie competitiever kan maken.  Vorige week sprak Geert Jan in Brussel hier ook al over met Wim Mijs,CEO van de Europese Banken Federatie. Ook dat gesprek vind je terug in deze podcastfeed. Dat gesprek klonk trouwens als muziek in de oren van Domanski, want de Poolse economie dus groeit als kool. Qua omvang zijn ze nu een trillion dollar economy. Qua koopkracht zijn ze Spanje voorbij. De verwachte groei zit voor dit jaar op 3,5 procent - terwijl het gemiddelde van de eurozone op 1%, misschien 1,1% uitkomt.   En deze Domanski zelf is nu minister van financiën én van economische ontwikkeling, krijgt het vertrouwen van Tusk. Was voorheen fondsmanager, beleggingsdirecteur, wordt in Brussel ook gezien als de drijvende kracht achter de pogingen voor een Europees defensiefonds. Hij vertelt ook dat ie vijftien jaar terug volle bak heeft geinvesteerd in de voorloper van InPost, het grote pakketkluizenbedrijf. En hij zit ook, net als Eelco Heinen, dus in de E6. Dat is de club van grootste economieën van Europa die een kopgroep zijn gevormd om die kapitaalmarktunie te versnellen, te versterken en om de Spaar- en InvesteringsUnie van Letta nou eens van de grond te krijgen. Europese CommissieWe weten dat de Europese Commissie volgende maand met een rapport komt om de concurrentiekracht van Europese banken te analyseren en met aanbevelingen te komen. Die banken hebben al gezegd: wij willen wel bijdragen aan die groei van Europa, minder risico, meer groei en meer schaal en meer integratie. Domanski wil dat ook, wil dus tempo maken. En hij legt ook uit dat dat het accent is dat Polen legt binnen die E6 in Brussel. Hoe kijkt hij dan naar kapitaal dat naar de VS gaat in plaats van naar Europa? Domanski noemde dat onlangs op een podium Polen nog 'een grove schande'. Maar Domanski zegt ook: laten we naar onszelf kijken, niet altijd afgeven op wat Trump doet, maar vooral dat rapport van Enrico Letta nou eens omarmen. Deze man wil dus volle bak vooruit, dus daar zal niet elke econoom hetzelfde over denken. Maar In Polen is dus onlangs een innovatieplan opgezet, geïnspireerd door Frankrijk. En dan heb je het over een overheidsgestuurd programma om institutioneel kapitaal te mobilieren voor investeringen in innovatieve techbedrijven, scale ups en durfkapitaal. In Nederland kun je dit misschien een beetje vergelijken met Invest-NL maar dat is toch ook meer publiek-privaat. Hoe dan ook zou het interessant zijn als morgen op die Europese top Rob Jetten en Emmanuel Macron en Donald Tusk hierover in gesprek gaan met de andere 24 Europese leiders. Benieuwd wat er dan voor vooruitgang wordt geboekt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als er één economie in Europa in topvorm is, dan is het wel die van Polen.  Van de grotere economieën van Europa is Polen de snelst groeiende, met een verwachte groei dit jaar van 3,5 procent. Nederland loopt eerder in de pas met het gemiddelde van de Eurozone, rond de 1 à 1,1 procent. Dit zijn nuttige cijfers om erbij te pakken op een Nederlands-Pools Business Forum, vandaag georganiseerd bij VNO-NCW in Den Haag. Geert Jan was daarbij en sprak met handelsminister Sjoerd Sjoerdsma. Sjoerdsma heeft de Poolse minister van Financiën en Economische Ontwikkeling, Andrzej Domanski, uitgenodigd voor een werkbezoek. De subtop van de Europese economie kwam dus bij elkaar in Den Haag.  Ook werd Sjoersma nog even gevraagd naar het laatste nieuws rondom de Straat van Hormuz en een handelsmissie naar China.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het EU-Migratiepact is ingegaan. Europarlementariër Tineke Strik (PRO) houdt de landen en de Commissie die gezamenlijk van deze verordeningen in succes willen maken, scherp in de gaten. Toch is Strik er allerminst gerust op, op basis van haar eigen bezoeken aan Griekenland en Italië. Luister het gesprek dat Geert Jan en Tineke hadden in Brussel, aan de vooravond van het in werking treden van het Pact.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Europa is een jaarlijks investeringstekort aan het ontstaan van 1,4 biljoen euro, oftewel 1400 miljard. Elk jaar weer dus. Dat zegt Wim Mijs, CEO van de European Banking Federation, in dit gesprek voor BNR.  De EBF, dat is de koepelorganisatie van de Europese banksector waar duizenden banken onder vallen maar ook nationale bankiersverenigingen zoals de NVB. En die EBF heeft een rapport laten opstellen door consultancybedrijf Oliver Wyman. En daar komt dit bedrag, deze duizelingwekkende schatting, dus uit naar voren. Als wij in de EU dat investeringstekort niet fixen, dan haalt de Europese Unie bij lange na NIET de economische doelen die we bijvoorbeeld hebben rondom de energietransitie, defensie, AI en industriële capaciteit.  Naast een gesprek met Wim Mijs was er ook een presentatie van het rapport, genaamd 'Bridging the Gap'. Enrico Letta kreeg het eerste exemplaar overhandigd. Bij die presentatie werd harde taal niet geschuwd. Wat opviel: bijna alle sprekers zijn van mening dat Europa geen risico's meer durft te nemen en zelfs extreem risicomijdend is. Michael Hager, de kabinetschef van Eurocommissaris Valdis Dombrovskis, zei: "Het is alsof we in een auto rijden terwijl we ons met zestig gordels hebben vastgemaakt én de airbag al hebben uitgeklapt. Kortom, ons kan niks gebeuren. Probleem is alleen: dan gebeurt er ook niks." En Enrico Letta zegt: dit kan wel eens bloederig worden in Europa, Europese landen dreigen gekoloniseerd te worden door Amerika of China. Dus we moeten aan de bak, zegt Letta. 'We hebben dat verrekte geld nu meteen nodig'. De Europese Commissie komt over een maand met een eigen rapport over de concurrentiekracht van Europese banken. Maar het Oliver Wyman-rapport blijkt al: de rol van de banken mág groter zijn, met grotere financieringscapaciteit, misschien wel iets kleinere buffers, maak meer spaargeld vrij, verhoog rendement zorg dat er continu wordt geïnvesteerd, vergroot schaal, versterk integratie. Daar kun je miljarden en miljarden mee vrij spelen en inzetten, zonder dat je stabiliteit verliest. En dan kun je in ieder geval proberen dat jaarlijkse biljoenen-gat iets te verkleinen, een bedrag dat inmiddels gelijk staat aan het BBP van Nederland En daarover ging ik dus in gesprek met Wim Mijs.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel Nederlanders en Europeanen hebben moeite met de soms harde woorden van de Amerikaanse president Donald Trump. De verwijten die daaruit klinken, en soms ook dreigementen. Tegelijkertijd vraag ik mij af: maken wij in Europa dan geen fouten? Moeten of kunnen wij ons niet anders opstellen? Willen of moeten wij nog moeite doen om die Transatlantische band te behouden? Of is deze relatie al niet meer te herstellen? Ik geloof niet dat het taalgebruik van Trump bijdraagt aan een goede relatie. En volgens Trumps veiligheidsstrategie voelt hij ook geen liefde voor Europa als geheel, als blok. Maar ook in ons eigen belang kan het de moeite zijn om toch in de relatie te investeren, ook al zou dit voor de korte termijn zijn of voor enkele zaken. Ik legde deze gedachten en vragen voor aan twee prominente Amerikaanse denkers die ook veel met Europeanen hebben gewerkt: Nate Swanson en Ivo Daalder. Zij kennen de voordelen én nadelen van de Europese opstelling door de jaren heen. Onze kracht en onze zwakte, in daden en gedrag. Ik sprak Swanson en Daalder op de nieuwste veiligheidsconferentie van Nederland, de Nextgen Security Conference in Den Haag. En in een tweeluik presenteer ik deze interviews, met deze specifieke insteek. De interviews zijn in het Engels (Swanson) en het Nederlands (Daalder). Zelf liep ik 2,5 dag op deze conferentie rond en sprak ik met nog meer mensen. Dat gold ook voor mijn collega's Michal van der Toorn en Stefan de Vries. Onze gezamenlijke afdronk kun je ook horen in podcastvorm, namelijk in onze extra lange aflevering van Make Europe Great Again.  Over Ivo Daalder: Ivo Daalder is in 1960 geboren in Den Haag, maar ruilde Nederland op zijn achttiende in voor eerst het Verenigd Koninkrijk en daarna de Verenigde Staten. Sinds zijn naturalisatie in 1994 mag Daalder zich officieel Amerikaan noemen. Na te hebben gestudeerd en onderzoek te hebben gedaan aan diverse topuniversiteiten in het Verenigd Koninkrijk en in de Verenigde Staten maakte Daalder sinds de jaren negentig ook politiek carrière. Zo was hij hoofd Europese Zaken in de Nationale Veiligheidsraad onder toenmalig president Bill Clinton, buitenlandadviseur voor de democratische presidentskandidaten Howard Dean en Barack Obama en werd hij onder Obama in 2009 ook de Amerikaanse NAVO-ambassadeur. Van 2013 tot 2025 was Daalder voorzitter en daarna ook CEO van de vooraanstaande denktank Chicago Council on Global Affairs. Daalder is momenteel verbonden aan de Universiteit van Harvard via het onderzoekscentrum / denktank Belfer Center, hij is columnist bij Politico, en publiceert ook via zijn eigen podcast en Substack-nieuwsbrief.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel Nederlanders en Europeanen hebben moeite met de soms harde woorden van de Amerikaanse president Donald Trump. De verwijten die daaruit klinken, en soms ook dreigementen. Tegelijkertijd vraag ik mij af: maken wij in Europa dan geen fouten? Moeten of kunnen wij ons niet anders opstellen? Willen of moeten wij nog moeite doen om die Transatlantische band te behouden? Of is deze relatie al niet meer te herstellen? Ik geloof niet dat het taalgebruik van Trump bijdraagt aan een goede relatie. En volgens Trumps veiligheidsstrategie voelt hij ook geen liefde voor Europa als geheel, als blok. Maar ook in ons eigen belang kan het de moeite zijn om toch in de relatie te investeren, ook al zou dit voor de korte termijn zijn of voor enkele zaken. Ik legde deze gedachten en vragen voor aan twee prominente Amerikaanse denkers die ook veel met Europeanen hebben gewerkt: Nate Swanson en Ivo Daalder. Zij kennen de voordelen én nadelen van de Europese opstelling door de jaren heen. Onze kracht en onze zwakte, in daden en gedrag. Ik sprak Swanson en Daalder op de nieuwste veiligheidsconferentie van Nederland, de Nextgen Security Conference in Den Haag. En in een tweeluik presenteer ik deze interviews, met deze specifieke insteek. De interviews zijn in het Engels (Swanson) en het Nederlands (Daalder). Zelf liep ik 2,5 dag op deze conferentie rond en sprak ik met nog meer mensen. Dat gold ook voor mijn collega's Michal van der Toorn en Stefan de Vries. Onze gezamenlijke afdronk kun je ook horen in podcastvorm, namelijk in onze extra lange aflevering van Make Europe Great Again.  Over Nate Swanson: Nate Swanson was tot voor kort dé Iran-adviseur van het Witte Huis. Swanson heeft 18 jaar voor de Amerikaanse overheid gewerkt, woonde in Iran, heeft vijf verschillende regeringen gediend, en heeft dus ook veel samengewerkt met ons Europeanen. Swanson was van 2022-2025  directeur Iran bij de Nationale Veiligheidsraad (NSC). Daarna werd hij in Trump II lid van de Iran-werkgroep, waarin hij onder meer nucleair onderhandelaar was. Vorig jaar zomer werd Swanson door Trump de deur gewezen. In een veelbesproken publicatie in Foreign Affairs 'voorspelde' Swanson al hoe de Amerikaans-Israëlische oorlog in Iran zich zou ontwikkelen.  Swanson is nu resident senior fellow en directeur van het Iran Strategie Project bij de bekende denktank Atlantic Council.See omnystudio.com/listener for privacy information.